<?xml 
version="1.0" encoding="utf-8"?>
<rss version="2.0" 
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
>

<channel xml:lang="fr">
	<title>Bulletin de l'Observatoire des Politiques &#201;conomiques en Europe</title>
	<link>https://opee.unistra.fr/</link>
	<description>L'Observatoire des Politiques &#201;conomiques en Europe publie son bulletin semestriel. Il est h&#233;berg&#233; au sein du Bureau d'&#201;conomie Th&#233;orique et Appliqu&#233;e (BETA) de l'Universit&#233; de Strasbourg.</description>
	<language>fr</language>
	<generator>SPIP - www.spip.net</generator>

	<image>
		<title>Bulletin de l'Observatoire des Politiques &#201;conomiques en Europe</title>
		<url>https://opee.unistra.fr/IMG/logo/siteon0.png?1760973130</url>
		<link>https://opee.unistra.fr/</link>
		<height>14</height>
		<width>144</width>
	</image>



<item xml:lang="fr">
		<title>Les politiques de science, technologie et innovation de la Chine depuis 1978</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Les-politiques-de-science-technologie-et-innovation-de-la-Chine-depuis-1978</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Les-politiques-de-science-technologie-et-innovation-de-la-Chine-depuis-1978</guid>
		<dc:date>2026-09-23T09:02:00Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Mingfeng Tang, Universit&#233; des finances et d'&#233;conomie du Sud-Ouest (SWUFE), Chine.</dc:creator>


		<dc:subject>Chine</dc:subject>
		<dc:subject> politique de science, technologie et innovation</dc:subject>
		<dc:subject>&#233;volution des politiques d'innovation</dc:subject>
		<dc:subject>performances d'innovation</dc:subject>
		<dc:subject>enseignements pour l'Europe</dc:subject>
		<dc:subject> forces productives de nature in&#233;dite</dc:subject>
		<dc:subject> nouveau syst&#232;me d'effort national</dc:subject>
		<dc:subject>innovation scientifique et technologique</dc:subject>
		<dc:subject>innovation</dc:subject>
		<dc:subject>talents</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Depuis 1978, les politiques chinoises de science, de technologie et d'innovation ont connu une &#233;volution structur&#233;e en cinq grandes phases : le r&#233;tablissement et la reconstruction, la transition strat&#233;gique, le renouveau national par la science et l'&#233;ducation, l'innovation comme moteur du d&#233;veloppement, puis l'autonomie et l'auto-renforcement. Cette trajectoire s'est accompagn&#233;e d'une r&#233;forme profonde du syst&#232;me scientifique et technologique. Guid&#233;e par les priorit&#233;s nationales, elle a (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Ete-2026-" rel="directory"&gt;Et&#233; 2026&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Chine-+" rel="tag"&gt;Chine&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-politique-de-science-technologie-et-innovation-+" rel="tag"&gt; politique de science, technologie et innovation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-evolution-des-politiques-d-innovation-+" rel="tag"&gt;&#233;volution des politiques d'innovation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-performances-d-innovation-+" rel="tag"&gt;performances d'innovation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-enseignements-pour-l-Europe-+" rel="tag"&gt;enseignements pour l'Europe&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-forces-productives-de-nature-inedite-+" rel="tag"&gt; forces productives de nature in&#233;dite&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-nouveau-systeme-d-effort-national-+" rel="tag"&gt; nouveau syst&#232;me d'effort national&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-innovation-scientifique-et-technologique-+" rel="tag"&gt;innovation scientifique et technologique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-innovation-+" rel="tag"&gt;innovation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-allocation-et-gouvernance-des-talents-+" rel="tag"&gt;talents&lt;/a&gt;

		</description>



		
		<enclosure url="https://opee.unistra.fr/IMG/pdf/b52_innovation_scientifique_technologique_en_chine_tang_mingfeng_version_sythetique_editee.pdf" length="757756" type="application/pdf" />
		
		<enclosure url="https://opee.unistra.fr/IMG/pdf/bulletinopee_52_final_article_2.pdf" length="1243433" type="application/pdf" />
		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Edumetrics : mesurer autrement le capital humain au XXIe si&#232;cle</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Edumetrics-mesurer-autrement-le-capital-humain-au-XXIe-siecle</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Edumetrics-mesurer-autrement-le-capital-humain-au-XXIe-siecle</guid>
		<dc:date>2026-08-31T09:01:15Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Romain Diebolt , Southampton Business School &#8211; University of Southampton</dc:creator>


		<dc:subject>Edum&#233;trie</dc:subject>
		<dc:subject>capital humain</dc:subject>
		<dc:subject>apprentissage</dc:subject>
		<dc:subject>comp&#233;tences</dc:subject>
		<dc:subject>in&#233;galit&#233;s &#233;ducatives</dc:subject>
		<dc:subject>Learning-Adjusted Years of Schooling</dc:subject>
		<dc:subject>croissance &#233;conomique</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Edumetrics : Measuring Human Capital for the 21st Century propose de repenser la mesure du capital humain en distinguant la scolarisation de l'apprentissage effectif. L'&#233;dum&#233;trie d&#233;place l'attention des seuls niveaux observ&#233;s vers les trajectoires de comp&#233;tences, leur distribution et leur &#233;volution dans le temps long. &#192; partir de donn&#233;es harmonis&#233;es couvrant plus de 120 pays depuis 1970, l'ouvrage combine qualit&#233;, quantit&#233; et &#233;quit&#233; de l'&#233;ducation, construit des s&#233;ries comparables de (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Ete-2026-" rel="directory"&gt;Et&#233; 2026&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Edumetrie-+" rel="tag"&gt;Edum&#233;trie&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-capital-humain-+" rel="tag"&gt;capital humain&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Apprentissage-+" rel="tag"&gt;apprentissage&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-competences-+" rel="tag"&gt;comp&#233;tences&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-inegalites-educatives-+" rel="tag"&gt;in&#233;galit&#233;s &#233;ducatives&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Learning-Adjusted-Years-of-Schooling-+" rel="tag"&gt;Learning-Adjusted Years of Schooling&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Croissance-economique-+" rel="tag"&gt;croissance &#233;conomique&lt;/a&gt;

		</description>



		
		<enclosure url="https://opee.unistra.fr/IMG/pdf/bulletinopee_52_final_article_6.pdf" length="214798" type="application/pdf" />
		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Capitalisme, durabilit&#233; et d&#233;mocratie : Les d&#233;fis actuels de l'innovation et de l'entrepreneuriat en Europe</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Capitalisme-durabilite-et-democratie-Les-defis-actuels-de-l-innovation-et-de-l</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Capitalisme-durabilite-et-democratie-Les-defis-actuels-de-l-innovation-et-de-l</guid>
		<dc:date>2026-09-03T16:44:23Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Luc Soete, Professeur &#233;m&#233;rite &#224; l'Universit&#233; de Maastricht, Pays-Bas ; et membre de l'Acad&#233;mie royale des sciences des Pays-Bas (KNAW). Ancien directeur de l'institut UNU-MERIT et ancien recteur de l'Universit&#233; de Maastricht.</dc:creator>


		<dc:subject>innovation</dc:subject>
		<dc:subject>destruction cr&#233;atrice</dc:subject>
		<dc:subject>d&#233;veloppement durable</dc:subject>
		<dc:subject>financiarisation</dc:subject>
		<dc:subject>co&#251;ts de restructuration</dc:subject>
		<dc:subject>entrepreneuriat</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;L'analyse pr&#233;sent&#233;e, s'inspirant de l'ouvrage fondateur de Schumpeter publi&#233; en 1942, &#171; Capitalisme, socialisme et d&#233;mocratie &#187;, identifie la relation triangulaire entre capitalisme, durabilit&#233; et d&#233;mocratie comme la dynamique fondamentale qui d&#233;terminera l'avenir de l'Europe. &#192; l'heure actuelle, les tensions entre ces trois &#233;l&#233;ments sapent la capacit&#233; de l'Europe &#224; tirer parti des effets cr&#233;ateurs de valeur du capitalisme, et risquent de faire d&#233;railler ses efforts en mati&#232;re de (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Ete-2026-" rel="directory"&gt;Et&#233; 2026&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-innovation-+" rel="tag"&gt;innovation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-destruction-creatrice-+" rel="tag"&gt;destruction cr&#233;atrice&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Developpement-durable-+" rel="tag"&gt;d&#233;veloppement durable&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-financiarisation-+" rel="tag"&gt;financiarisation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-couts-de-restructuration-+" rel="tag"&gt;co&#251;ts de restructuration&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Entrepreneuriat-+" rel="tag"&gt;entrepreneuriat&lt;/a&gt;

		</description>



		
		<enclosure url="https://opee.unistra.fr/IMG/pdf/bulletinopee_52_final_article_3.pdf" length="682535" type="application/pdf" />
		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>&#201;ditorial &#8212; L'Europe r&#233;glemente-t-elle mieux qu'elle n'innove ?</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/L-Europe-reglemente-t-elle-mieux-qu-elle-n-innove-530</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/L-Europe-reglemente-t-elle-mieux-qu-elle-n-innove-530</guid>
		<dc:date>2026-09-23T09:11:00Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>incertitude</dc:subject>
		<dc:subject>innovation europ&#233;enne</dc:subject>
		<dc:subject>r&#233;glementation</dc:subject>
		<dc:subject>d&#233;crochage technologique</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Il est des lectures qui arrivent au bon moment. &lt;br class='autobr' /&gt;
L'entretien accord&#233; le 25 ao&#251;t 2026 par Robert Boyer au Grand Continent, sous le titre L'Union peut-elle devenir une puissance sans capitalisme europ&#233;en ? en fait partie. &lt;br class='autobr' /&gt;
L'analyse de Robert Boyer invite d'abord &#224; replacer les difficult&#233;s europ&#233;ennes dans le temps long. Le d&#233;crochage technologique du continent ne commence ni avec l'intelligence artificielle ni avec les d&#233;bats actuels sur la comp&#233;titivit&#233;. Il s'inscrit dans une trajectoire (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Ete-2026-" rel="directory"&gt;Et&#233; 2026&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-incertitude-+" rel="tag"&gt;incertitude&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Innovation-europeenne-+" rel="tag"&gt;innovation europ&#233;enne&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-reglementation-+" rel="tag"&gt;r&#233;glementation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Decrochage-technologique-+" rel="tag"&gt;d&#233;crochage technologique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;

		</description>



		
		<enclosure url="https://opee.unistra.fr/IMG/pdf/bulletinopee_52_final_article_1.pdf" length="240820" type="application/pdf" />
		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Des ressources aux talents : gouverner l'innovation au XXIe si&#232;cle</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Des-ressources-aux-talents-gouverner-l-innovation-au-XXIe-siecle-Reflexions-a</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Des-ressources-aux-talents-gouverner-l-innovation-au-XXIe-siecle-Reflexions-a</guid>
		<dc:date>2026-09-22T09:44:37Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject> nouveau syst&#232;me d'effort national</dc:subject>
		<dc:subject>gouvernance de l'innovation</dc:subject>
		<dc:subject>&#201;tat d&#233;veloppeur</dc:subject>
		<dc:subject>technologies profondes</dc:subject>
		<dc:subject>talents</dc:subject>
		<dc:subject>apprentissage institutionnel</dc:subject>
		<dc:subject>innovation</dc:subject>
		<dc:subject>Chine</dc:subject>
		<dc:subject>Union europ&#233;enne</dc:subject>
		<dc:subject>capital humain</dc:subject>
		<dc:subject>politique industrielle</dc:subject>
		<dc:subject>&#201;tat et march&#233;</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Ce texte propose quelques r&#233;flexions &#224; partir de l'article de Meixing Dai consacr&#233; au &#171; nouveau syst&#232;me d'effort national &#187; chinois. Plut&#244;t qu'une recension ou une critique, il se veut un dialogue scientifique autour d'une question plus g&#233;n&#233;rale : comment gouverner l'innovation dans des &#233;conomies o&#249; la connaissance, les technologies et l'incertitude &#233;voluent simultan&#233;ment ? Une lecture historique des relations entre &#201;tat, march&#233;, universit&#233;s et entreprises conduit &#224; d&#233;placer progressivement (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Ete-2026-" rel="directory"&gt;Et&#233; 2026&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-nouveau-systeme-d-effort-national-+" rel="tag"&gt; nouveau syst&#232;me d'effort national&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-gouvernance-de-l-innovation-+" rel="tag"&gt;gouvernance de l'innovation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Etat-developpeur-+" rel="tag"&gt;&#201;tat d&#233;veloppeur&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-technologies-profondes-+" rel="tag"&gt;technologies profondes&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-allocation-et-gouvernance-des-talents-+" rel="tag"&gt;talents&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-apprentissage-institutionnel-+" rel="tag"&gt;apprentissage institutionnel&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-innovation-+" rel="tag"&gt;innovation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Chine-+" rel="tag"&gt;Chine&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Union-europeenne-UE-+" rel="tag"&gt;Union europ&#233;enne&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-capital-humain-+" rel="tag"&gt;capital humain&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Politique-industrielle-+" rel="tag"&gt;politique industrielle&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Etat-et-marche-+" rel="tag"&gt;&#201;tat et march&#233;&lt;/a&gt;

		</description>



		
		<enclosure url="https://opee.unistra.fr/IMG/pdf/bulletinopee_52_final_article_5.pdf" length="154408" type="application/pdf" />
		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Le nouveau syst&#232;me d'effort national de la Chine</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Le-nouveau-systeme-d-effort-national-de-la-Chine</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Le-nouveau-systeme-d-effort-national-de-la-Chine</guid>
		<dc:date>2026-09-22T10:04:00Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Meixing Dai, Universit&#233; de Strasbourg (BETA) et CNRS</dc:creator>


		<dc:subject>Chine</dc:subject>
		<dc:subject> nouveau syst&#232;me d'effort national</dc:subject>
		<dc:subject>tournoi de promotion</dc:subject>
		<dc:subject>gouvernance de l'innovation</dc:subject>
		<dc:subject>innovation institutionnelle</dc:subject>
		<dc:subject>technologies profondes</dc:subject>
		<dc:subject>d&#233;faillance de coordination</dc:subject>
		<dc:subject>d&#233;faillance du march&#233;</dc:subject>
		<dc:subject>d&#233;faillance de l'&#201;tat</dc:subject>
		<dc:subject>clivage g&#233;o&#233;conomique</dc:subject>
		<dc:subject>&#201;tat strat&#232;ge-pilote</dc:subject>
		<dc:subject> forces productives de nature in&#233;dite</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Ces derni&#232;res ann&#233;es, des travaux issus des milieux de r&#233;flexion strat&#233;gique et des cercles politiques europ&#233;ens et am&#233;ricains pr&#233;sentent de plus en plus l'essor industriel et technologique chinois comme un &#171; d&#233;fi syst&#233;mique &#187;. Cet article, au double prisme de l'&#233;conomie politique et de l'&#233;conomie de l'innovation, analyse le basculement paradigmatique de la Chine du &#171; tournoi de promotion &#187; des cadres locaux vers le &#171; nouveau syst&#232;me d'effort national &#187; pour faire face aux d&#233;fis pos&#233;s par (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Ete-2026-" rel="directory"&gt;Et&#233; 2026&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Chine-+" rel="tag"&gt;Chine&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-nouveau-systeme-d-effort-national-+" rel="tag"&gt; nouveau syst&#232;me d'effort national&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-tournoi-de-promotion-+" rel="tag"&gt;tournoi de promotion&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-gouvernance-de-l-innovation-+" rel="tag"&gt;gouvernance de l'innovation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-innovation-institutionnelle-+" rel="tag"&gt;innovation institutionnelle&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-technologies-profondes-+" rel="tag"&gt;technologies profondes&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-defaillance-de-coordination-+" rel="tag"&gt;d&#233;faillance de coordination&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-defaillance-du-marche-+" rel="tag"&gt;d&#233;faillance du march&#233;&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-defaillance-de-l-Etat-+" rel="tag"&gt;d&#233;faillance de l'&#201;tat&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-clivage-geoeconomique-+" rel="tag"&gt;clivage g&#233;o&#233;conomique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Etat-stratege-pilote-+" rel="tag"&gt;&#201;tat strat&#232;ge-pilote&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-forces-productives-de-nature-inedite-+" rel="tag"&gt; forces productives de nature in&#233;dite&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>


<item xml:lang="fr">
		<title>Quand les id&#233;es cherchent leurs institutions : de la Soci&#233;t&#233; des esprits aux d&#233;fis de l'Europe scientifique</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Quand-les-idees-cherchent-leurs-institutions-de-la-Societe-des-esprits-aux</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Quand-les-idees-cherchent-leurs-institutions-de-la-Societe-des-esprits-aux</guid>
		<dc:date>2026-10-15T17:47:20Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>Coop&#233;ration intellectuelle</dc:subject>
		<dc:subject>Soci&#233;t&#233; des Nations</dc:subject>
		<dc:subject>analyse de r&#233;seaux</dc:subject>
		<dc:subject>cliom&#233;trie</dc:subject>
		<dc:subject>histoire des institutions</dc:subject>
		<dc:subject>bureaucratisation</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;&#192; propos de Martin Grandjean, La coop&#233;ration intellectuelle. Relations scientifiques et diplomatie culturelle &#224; la Soci&#233;t&#233; des Nations (1919-1939), Neuch&#226;tel, &#201;ditions Alphil-Presses universitaires suisses, 2026. &lt;br class='autobr' /&gt;
Il est des livres dont l'int&#233;r&#234;t d&#233;passe assez rapidement l'objet annonc&#233;. On les ouvre pour d&#233;couvrir un &#233;pisode de l'histoire et l'on finit par s'interroger sur notre mani&#232;re de faire de la science, de construire des institutions et, peut-&#234;tre surtout, de comprendre le (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Cooperation-intellectuelle-+" rel="tag"&gt;Coop&#233;ration intellectuelle&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Societe-des-Nations-+" rel="tag"&gt;Soci&#233;t&#233; des Nations&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-analyse-de-reseaux-+" rel="tag"&gt;analyse de r&#233;seaux&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-cliometrie-+" rel="tag"&gt;cliom&#233;trie&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-histoire-des-institutions-+" rel="tag"&gt;histoire des institutions&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-bureaucratisation-+" rel="tag"&gt;bureaucratisation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Le mod&#232;le principal-agent pour comprendre l'Union europ&#233;enne</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Le-modele-principal-agent-pour-comprendre-l-Union-europeenne</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Le-modele-principal-agent-pour-comprendre-l-Union-europeenne</guid>
		<dc:date>2026-10-09T11:26:05Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Antoine Ebeling, Aix-Marseille School of Economics (AMSE)</dc:creator>


		<dc:subject>principal-agent</dc:subject>
		<dc:subject>Union europ&#233;enne</dc:subject>
		<dc:subject>d&#233;l&#233;gation</dc:subject>
		<dc:subject>co&#251;ts d'agence</dc:subject>
		<dc:subject>r&#233;gulation</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Issu de la th&#233;orie &#233;conomique de l'agence, le mod&#232;le principal-agent &#233;tudie l'arbitrage entre les gains de la d&#233;l&#233;gation et les co&#251;ts qu'elle engendre lorsque l'agent dispose d'informations et d'une marge de d&#233;cision propres. Cet article propose une lecture &#233;conomique d'une litt&#233;rature principalement d&#233;velopp&#233;e en science politique, en &#233;conomie politique et dans les &#233;tudes europ&#233;ennes. En s'appuyant sur plusieurs exemples tir&#233;s du fonctionnement de l'Union europ&#233;enne, il montre comment les (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-articles-a-paraitre-26-" rel="directory"&gt;article &#224; para&#238;tre&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Probleme-principal-agent-+" rel="tag"&gt;principal-agent&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Union-europeenne-UE-+" rel="tag"&gt;Union europ&#233;enne&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-delegation-+" rel="tag"&gt;d&#233;l&#233;gation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-couts-d-agence-+" rel="tag"&gt;co&#251;ts d'agence&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-regulation-+" rel="tag"&gt;r&#233;gulation&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Entre deux courbes, il y a un monde. Autonomie, financement et d&#233;crochage scientifique : relire vingt ans de politiques universitaires</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Entre-deux-courbes-il-y-a-un-monde-a-propos-du-decrochage-scientifique</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Entre-deux-courbes-il-y-a-un-monde-a-propos-du-decrochage-scientifique</guid>
		<dc:date>2026-10-05T19:43:08Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>Production scientifique</dc:subject>
		<dc:subject>France</dc:subject>
		<dc:subject>Recherche scientifique</dc:subject>
		<dc:subject>Financements de la recherche</dc:subject>
		<dc:subject> politique de science, technologie et innovation</dc:subject>
		<dc:subject>Institutions scientifiques</dc:subject>
		<dc:subject>temps scientifique</dc:subject>
		<dc:subject>&#233;valuation des politiques publiques</dc:subject>
		<dc:subject>incitations institutionnelles</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Il arrive qu'un rapport se lise autrement &#224; la seconde lecture. C'est ce qui m'est arriv&#233; avec le rapport d'information consacr&#233; au budget de l'enseignement sup&#233;rieur et de la recherche publi&#233; par les Assises pour l'Universit&#233; et pour la Recherche dans la perspective du projet de loi de finances pour 2027. &lt;br class='autobr' /&gt;
La premi&#232;re fois, j'avais surtout vu les grands chiffres. Le recul de la France dans la production scientifique mondiale, le financement de la recherche, le Cr&#233;dit d'imp&#244;t recherche, la (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Production-scientifique-+" rel="tag"&gt;Production scientifique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-France-+" rel="tag"&gt;France&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Recherche-scientifique-+" rel="tag"&gt;Recherche scientifique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Financements-de-la-recherche-+" rel="tag"&gt;Financements de la recherche&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-politique-de-science-technologie-et-innovation-+" rel="tag"&gt; politique de science, technologie et innovation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Institutions-scientifiques-+" rel="tag"&gt;Institutions scientifiques&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-temps-scientifique-+" rel="tag"&gt;temps scientifique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-evaluation-des-politiques-publiques-+" rel="tag"&gt;&#233;valuation des politiques publiques&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-incitations-institutionnelles-+" rel="tag"&gt;incitations institutionnelles&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Ce que les institutions ne disent pas : relire Marc Bloch et George Unwin en 2026</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Ce-que-les-institutions-ne-disent-pas-relire-Marc-Bloch-et-George-Unwin-en-2026</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Ce-que-les-institutions-ne-disent-pas-relire-Marc-Bloch-et-George-Unwin-en-2026</guid>
		<dc:date>2026-10-02T16:58:17Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>Transformations institutionnelles</dc:subject>
		<dc:subject>histoire &#233;conomique</dc:subject>
		<dc:subject>cliom&#233;trie</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>
		<dc:subject>Marc Bloch</dc:subject>
		<dc:subject>institutions</dc:subject>
		<dc:subject>Contrefactuel</dc:subject>
		<dc:subject>George Unwin</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Une coll&#232;gue m'interrogeait r&#233;cemment sur George Unwin (historien britannique de l'&#233;conomie) et sur l'un de ses articles publi&#233;s en 1927. En cherchant &#224; lui r&#233;pondre, je suis revenu &#224; ce texte que j'utilise pour mes enseignements et que Marc Bloch lui avait consacr&#233; en 1929, dans le premier volume des Annales d'histoire &#233;conomique et sociale : &#171; George Unwin, sa vie et les id&#233;es directrices de son &#339;uvre &#187;. &lt;br class='autobr' /&gt;
Bloch y retrace la vie d'un historien aujourd'hui peu lu, cherche &#224; retrouver (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Transformations-institutionnelles-+" rel="tag"&gt;Transformations institutionnelles&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-histoire-economique-711-+" rel="tag"&gt;histoire &#233;conomique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-cliometrie-+" rel="tag"&gt;cliom&#233;trie&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Marc-Bloch-+" rel="tag"&gt;Marc Bloch&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-institutions-+" rel="tag"&gt;institutions&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Contrefactuel-+" rel="tag"&gt;Contrefactuel&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-George-Unwin-+" rel="tag"&gt;George Unwin&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Hercule Poirot &#224; Bruxelles</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Hercule-Poirot-a-Bruxelles</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Hercule-Poirot-a-Bruxelles</guid>
		<dc:date>2026-09-19T16:51:27Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>Europe</dc:subject>
		<dc:subject>m&#233;thodologie &#233;conomique</dc:subject>
		<dc:subject>apprentissage</dc:subject>
		<dc:subject>apprentissage institutionnel</dc:subject>
		<dc:subject>m&#233;thode abductive</dc:subject>
		<dc:subject>autonomie strat&#233;gique</dc:subject>
		<dc:subject>m&#233;thode de Poirot</dc:subject>
		<dc:subject>Alfred Marshall</dc:subject>
		<dc:subject>histoire &#233;conomique</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Il y a presque dix ans, j'avais en charge d'organiser une session sur la preuve en sciences &#233;conomiques &#224; l'occasion des Entretiens de l'Association Fran&#231;aise de Science Economique (2017). &#192; l'&#233;poque, j'avais d&#233;cid&#233; de recourir &#224; une comparaison un peu inattendue. J'avais propos&#233; de regarder la science &#233;conomique comme Agatha Christie construisait ses romans. L'id&#233;e pouvait sembler l&#233;g&#232;re, peut-&#234;tre qu'elle ne l'&#233;tait pas tant que cela. &lt;br class='autobr' /&gt;
J'avais plac&#233; cette r&#233;flexion sous le patronage (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-methodologie-economique-+" rel="tag"&gt;m&#233;thodologie &#233;conomique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Apprentissage-+" rel="tag"&gt;apprentissage&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-apprentissage-institutionnel-+" rel="tag"&gt;apprentissage institutionnel&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-methode-abductive-+" rel="tag"&gt;m&#233;thode abductive&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-autonomie-strategique-ouverte-+" rel="tag"&gt;autonomie strat&#233;gique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-methode-de-Poirot-+" rel="tag"&gt;m&#233;thode de Poirot&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Alfred-Marshall-+" rel="tag"&gt;Alfred Marshall&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-histoire-economique-711-+" rel="tag"&gt;histoire &#233;conomique&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Faut-il la guerre pour apprendre &#224; changer ?</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Faut-il-la-guerre-pour-apprendre-a-changer</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Faut-il-la-guerre-pour-apprendre-a-changer</guid>
		<dc:date>2026-09-19T10:57:45Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>Guerre</dc:subject>
		<dc:subject>transformation institutionnelle</dc:subject>
		<dc:subject>&#201;quivalent moral de la guerre</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>
		<dc:subject>gouvernance europ&#233;enne</dc:subject>
		<dc:subject>adaptation</dc:subject>
		<dc:subject>destruction cr&#233;atrice</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Je viens de relire un texte publi&#233; en 1929 que je ne pensais certainement pas ouvrir pour y chercher une r&#233;flexion sur l'Europe de 2026. Son auteur, W. Randolph Burgess, alors &#224; la Federal Reserve Bank of New York, lui avait donn&#233; un titre qui para&#238;t aujourd'hui presque irr&#233;el : Effects of the Abolition of War upon National Banking Policies. La question semblait technique : si la guerre disparaissait, que deviendraient les politiques bancaires fa&#231;onn&#233;es depuis si longtemps par son (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Guerre-+" rel="tag"&gt;Guerre&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Transformation-institutionnelle-+" rel="tag"&gt;transformation institutionnelle&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Equivalent-moral-de-la-guerre-+" rel="tag"&gt;&#201;quivalent moral de la guerre&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-gouvernance-europeenne-+" rel="tag"&gt;gouvernance europ&#233;enne&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Adaptation-+" rel="tag"&gt;adaptation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-destruction-creatrice-+" rel="tag"&gt;destruction cr&#233;atrice&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>R&#233;guler sans produire ? L'&#233;conomie europ&#233;enne &#224; l'&#233;preuve de la double transition num&#233;rique et &#233;nerg&#233;tique</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Reguler-sans-produire-L-economie-europeenne-a-l-epreuve-de-la-double-transition</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Reguler-sans-produire-L-economie-europeenne-a-l-epreuve-de-la-double-transition</guid>
		<dc:date>2026-09-17T13:17:09Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Moustapha Aladji, Moustapha Aladji, MINEA, Universit&#233; de la Guyane ; Chercheur associ&#233; au Centre de Recherche Institutionnelle, Universit&#233; Bernardo O'Higgins, Chili.</dc:creator>


		<dc:subject>souverainet&#233; europ&#233;enne</dc:subject>
		<dc:subject>transition num&#233;rique</dc:subject>
		<dc:subject>transition &#233;nerg&#233;tique</dc:subject>
		<dc:subject>politique industrielle</dc:subject>
		<dc:subject>communaut&#233; &#233;nerg&#233;tique</dc:subject>
		<dc:subject>d&#233;veloppement territorial</dc:subject>
		<dc:subject>r&#233;gulation des march&#233;s</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Une puissance publique peut-elle fa&#231;onner les march&#233;s mondiaux sans ma&#238;triser ce qui s'y produit ? &#192; partir d'un corpus de quatorze rapports institutionnels publi&#233;s entre 1994 et 2026, syst&#233;matiquement triangul&#233; avec des &#233;tudes &#233;conomiques quantitatives ind&#233;pendantes, cet article montre que l'Union europ&#233;enne a construit une puissance r&#233;gulatoire de premier plan, sans parvenir &#224; convertir cette puissance normative en capacit&#233; productive. Il met en &#233;vidence trois asym&#233;tries structurelles, (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-articles-a-paraitre-26-" rel="directory"&gt;article &#224; para&#238;tre&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-souverainete-europeenne-+" rel="tag"&gt;souverainet&#233; europ&#233;enne&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-transition-numerique-+" rel="tag"&gt;transition num&#233;rique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Transition-energetique-+" rel="tag"&gt;transition &#233;nerg&#233;tique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Politique-industrielle-+" rel="tag"&gt;politique industrielle&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-communaute-energetique-+" rel="tag"&gt;communaut&#233; &#233;nerg&#233;tique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-developpement-territorial-+" rel="tag"&gt;d&#233;veloppement territorial&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Regulation-des-marches-+" rel="tag"&gt;r&#233;gulation des march&#233;s&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Quand la gestion traversait le Rhin, ou l'&#233;trange modernit&#233; du premier doyen</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Quand-la-gestion-traversait-le-Rhin-ou-l-etrange-modernite-du-premier-doyen</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Quand-la-gestion-traversait-le-Rhin-ou-l-etrange-modernite-du-premier-doyen</guid>
		<dc:date>2026-09-11T10:46:16Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>Paul Chamley</dc:subject>
		<dc:subject>th&#233;orie &#233;conomique</dc:subject>
		<dc:subject>gestion des entreprises</dc:subject>
		<dc:subject>betriebswirtschaftslehre</dc:subject>
		<dc:subject>incertitude</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;En 1956, Paul Chamley, qui allait devenir le premier doyen de la Facult&#233; des sciences &#233;conomiques de Strasbourg, publiait dans la Revue &#233;conomique un article au titre apparemment aust&#232;re : &#171; Th&#233;orie &#233;conomique et principes de gestion des entreprises priv&#233;es &#187;. &lt;br class='autobr' /&gt;
Pr&#232;s de soixante-dix ans plus tard, ce qui surprend n'est peut-&#234;tre pas tant ce qu'il &#233;crivait que la facilit&#233; avec laquelle nous avons depuis appris &#224; s&#233;parer les deux termes de son titre : la th&#233;orie &#233;conomique d'un c&#244;t&#233; ; la (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Paul-Chamley-+" rel="tag"&gt;Paul Chamley&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Theorie-economique-+" rel="tag"&gt;th&#233;orie &#233;conomique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Gestion-des-entreprises-+" rel="tag"&gt;gestion des entreprises&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Betriebswirtschaftslehre-+" rel="tag"&gt;betriebswirtschaftslehre&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-incertitude-+" rel="tag"&gt;incertitude&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Lire Jacques Savary en 2026 : l'Europe avant l'Europe</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Lire-Jacques-Savary-en-2026-l-Europe-avant-l-Europe</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Lire-Jacques-Savary-en-2026-l-Europe-avant-l-Europe</guid>
		<dc:date>2026-09-11T10:45:20Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>Jacques Savary</dc:subject>
		<dc:subject>Le Parfait N&#233;gociant</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>
		<dc:subject>pratiques commerciales</dc:subject>
		<dc:subject>circulation</dc:subject>
		<dc:subject>institutions</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Je viens de finir de lire Jacques Savary. Ou, plus exactement, de le lire &#224; nouveau, avec cette &#233;trange disposition d'esprit que provoquent parfois les vieux livres : on les ouvre pour comprendre un monde disparu et l'on finit par se demander s'ils ne nous parlent pas, par d&#233;tour, du n&#244;tre. &lt;br class='autobr' /&gt;
Le Parfait N&#233;gociant appartient &#233;videmment &#224; un autre univers. Celui des grandes maisons de commerce, des lettres de change, des manufactures, des banques, des faillites, des ports, des compagnies et (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Jacques-Savary-+" rel="tag"&gt;Jacques Savary&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Le-Parfait-Negociant-+" rel="tag"&gt;Le Parfait N&#233;gociant&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-pratiques-commerciales-+" rel="tag"&gt;pratiques commerciales&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-circulation-+" rel="tag"&gt;circulation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-institutions-+" rel="tag"&gt;institutions&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Et si le capitalisme innovait pour survivre ?</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Et-si-le-capitalisme-innovait-pour-survivre</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Et-si-le-capitalisme-innovait-pour-survivre</guid>
		<dc:date>2026-09-06T19:06:50Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>innovation</dc:subject>
		<dc:subject>Capitalisme</dc:subject>
		<dc:subject>destruction cr&#233;atrice</dc:subject>
		<dc:subject>adaptation</dc:subject>
		<dc:subject>Survie (&#233;conomique)</dc:subject>
		<dc:subject>r&#233;silience &#233;conomique</dc:subject>
		<dc:subject>Joseph Schumpeter</dc:subject>
		<dc:subject>Werner Sombart</dc:subject>
		<dc:subject>Joachim Radkau</dc:subject>
		<dc:subject>Rainer Fremdling</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Et si l'innovation n'&#233;tait pas seulement une affaire de progr&#232;s, mais aussi de survie ? En relisant Werner Sombart (1913) &#224; la lumi&#232;re des travaux de Joachim Radkau (1983) et Rainer Fremdling (1990) sur la Holznot, une autre histoire du capitalisme appara&#238;t : celle d'un syst&#232;me qui ne se transforme pas seulement parce qu'il peut innover, mais parfois parce qu'il ne peut plus continuer comme avant. Une vieille histoire de for&#234;t qui r&#233;sonne curieusement avec l'Europe d'aujourd'hui. &lt;br class='autobr' /&gt;
Il arrive (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-innovation-+" rel="tag"&gt;innovation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Capitalisme-+" rel="tag"&gt;Capitalisme&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-destruction-creatrice-+" rel="tag"&gt;destruction cr&#233;atrice&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Adaptation-+" rel="tag"&gt;adaptation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Survie-economique-+" rel="tag"&gt;Survie (&#233;conomique)&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Resilience-economique-+" rel="tag"&gt;r&#233;silience &#233;conomique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Joseph-Schumpeter-+" rel="tag"&gt;Joseph Schumpeter&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Werner-Sombart-+" rel="tag"&gt;Werner Sombart&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Joachim-Radkau-+" rel="tag"&gt;Joachim Radkau&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Rainer-Fremdling-+" rel="tag"&gt;Rainer Fremdling&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>R&#233;action mon&#233;taire et policy mix face aux chocs externes : la fonction de r&#233;action de Bank Al-Maghrib (2008&#8211;2025)</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Reaction-monetaire-et-policy-mix-face-aux-chocs-externes-la-fonction-de</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Reaction-monetaire-et-policy-mix-face-aux-chocs-externes-la-fonction-de</guid>
		<dc:date>2026-09-03T18:26:53Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Marouane Jamal-Eddine, Facult&#233; des Sciences Juridiques, &#201;conomiques et Sociales d'El Jadida, Universit&#233; Choua&#239;b Doukkali, Maroc Abdelhakim Qachar, Facult&#233; des Sciences Juridiques, &#201;conomiques et Sociales d'El Jadida, Universit&#233; Choua&#239;b Doukkali, Maroc</dc:creator>



		<description>
&lt;p&gt;Cet article estime la fonction de r&#233;action de Bank Al-Maghrib (BAM) et examine son articulation avec l'orientation budg&#233;taire sur donn&#233;es trimestrielles couvrant 2008T1&#8211;2025T2. La base a &#233;t&#233; reconstruite &#224; partir de la s&#233;rie officielle du produit int&#233;rieur brut r&#233;el r&#233;tropol&#233;e par le Haut-Commissariat au Plan en prix cha&#238;n&#233;s base 2014, ce qui supprime le raccordement de bases statistiques h&#233;t&#233;rog&#232;nes. Une r&#232;gle de Taylor liss&#233;e est estim&#233;e par moindres carr&#233;s ordinaires avec inf&#233;rence (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-articles-a-paraitre-26-" rel="directory"&gt;article &#224; para&#238;tre&lt;/a&gt;


		</description>



		
		<enclosure url="https://opee.unistra.fr/IMG/odt/article_opee_1_.odt" length="462364" type="application/vnd.oasis.opendocument.text" />
		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>De Sombart &#224; l'Europe de 2026 : penser la transformation</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/De-Sombart-a-l-Europe-de-2026-penser-la-transformation</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/De-Sombart-a-l-Europe-de-2026-penser-la-transformation</guid>
		<dc:date>2026-09-01T09:40:35Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>Krieg und Kapitalismus</dc:subject>
		<dc:subject>Werner Sombart</dc:subject>
		<dc:subject>destruction cr&#233;atrice</dc:subject>
		<dc:subject>Joseph Schumpeter</dc:subject>
		<dc:subject>Holznot (p&#233;nurie de bois)</dc:subject>
		<dc:subject>substitution</dc:subject>
		<dc:subject>transformation &#233;conomique</dc:subject>
		<dc:subject>transition &#233;nerg&#233;tique</dc:subject>
		<dc:subject>intelligence artificielle</dc:subject>
		<dc:subject>autonomie strat&#233;gique</dc:subject>
		<dc:subject>politique industrielle</dc:subject>
		<dc:subject>histoire &#233;conomique</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Krieg und Kapitalismus de Werner Sombart peut para&#238;tre bien &#233;loign&#233; des d&#233;bats contemporains sur l'intelligence artificielle, la transition &#233;nerg&#233;tique, la politique industrielle ou l'autonomie strat&#233;gique europ&#233;enne. Publi&#233; en 1913, le livre appartient &#224; un autre monde. Et pourtant, en travaillant sur les origines profondes de la destruction cr&#233;atrice (Diebolt, Diebolt, Mishra, 2026), une question ne m'a pas quitt&#233; : qu'est-ce qui permet &#224; une &#233;conomie de se transformer lorsque le monde (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Krieg-und-Kapitalismus-+" rel="tag"&gt;Krieg und Kapitalismus&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Werner-Sombart-+" rel="tag"&gt;Werner Sombart&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-destruction-creatrice-+" rel="tag"&gt;destruction cr&#233;atrice&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Joseph-Schumpeter-+" rel="tag"&gt;Joseph Schumpeter&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Holznot-penurie-de-bois-+" rel="tag"&gt;Holznot (p&#233;nurie de bois)&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Substitution-+" rel="tag"&gt;substitution&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Transformation-economique-+" rel="tag"&gt;transformation &#233;conomique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Transition-energetique-+" rel="tag"&gt;transition &#233;nerg&#233;tique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-intelligence-artificielle-+" rel="tag"&gt;intelligence artificielle&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-autonomie-strategique-ouverte-+" rel="tag"&gt;autonomie strat&#233;gique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Politique-industrielle-+" rel="tag"&gt;politique industrielle&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-histoire-economique-711-+" rel="tag"&gt;histoire &#233;conomique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Le d&#233;crochage silencieux de la science fran&#231;aise</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Le-decrochage-silencieux-de-la-science-francaise</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Le-decrochage-silencieux-de-la-science-francaise</guid>
		<dc:date>2026-08-28T20:56:38Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject> politique de science, technologie et innovation</dc:subject>
		<dc:subject>Recherche scientifique</dc:subject>
		<dc:subject>France</dc:subject>
		<dc:subject>Production scientifique</dc:subject>
		<dc:subject>Comp&#233;tition mondiale</dc:subject>
		<dc:subject>Bibliom&#233;trie</dc:subject>
		<dc:subject>Institutions scientifiques</dc:subject>
		<dc:subject>Financements de la recherche</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Je viens de lire le rapport que l'Observatoire des sciences et techniques consacre &#224; La France dans la comp&#233;tition scientifique mondiale. Son sous-titre prend la forme d'une question : Radioscopie d'un d&#233;crochage ? Apr&#232;s lecture, le point d'interrogation para&#238;t presque superflu. &lt;br class='autobr' /&gt;
Les chiffres sont difficiles &#224; contourner. Entre 2005 et 2024, la part d'audience scientifique de la France passe de 4,3 % &#224; 2,7 %, soit une diminution de 37,2 %. Cinqui&#232;me puissance scientifique mondiale selon cet (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-politique-de-science-technologie-et-innovation-+" rel="tag"&gt; politique de science, technologie et innovation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Recherche-scientifique-+" rel="tag"&gt;Recherche scientifique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-France-+" rel="tag"&gt;France&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Production-scientifique-+" rel="tag"&gt;Production scientifique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Competition-mondiale-+" rel="tag"&gt;Comp&#233;tition mondiale&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Bibliometrie-+" rel="tag"&gt;Bibliom&#233;trie&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Institutions-scientifiques-+" rel="tag"&gt;Institutions scientifiques&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Financements-de-la-recherche-+" rel="tag"&gt;Financements de la recherche&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>L'Europe r&#233;glemente-t-elle mieux qu'elle n'innove ? De Robert Boyer &#224; Albert O. Hirschman, quelques r&#233;flexions sur la gouvernance de l'incertitude</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/L-Europe-reglemente-t-elle-mieux-qu-elle-n-innove</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/L-Europe-reglemente-t-elle-mieux-qu-elle-n-innove</guid>
		<dc:date>2026-08-26T14:32:08Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>r&#233;glementation</dc:subject>
		<dc:subject>innovation europ&#233;enne</dc:subject>
		<dc:subject>incertitude</dc:subject>
		<dc:subject>d&#233;crochage technologique</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Il est des lectures qui arrivent au bon moment. &lt;br class='autobr' /&gt;
L'entretien accord&#233; le 25 ao&#251;t 2026 par Robert Boyer au Grand Continent, sous le titre &#171; L'Union peut-elle devenir une puissance sans capitalisme europ&#233;en ? &#187; en fait partie. &lt;br class='autobr' /&gt;
L'analyse de Robert Boyer invite d'abord &#224; replacer les difficult&#233;s europ&#233;ennes dans le temps long. Le d&#233;crochage technologique du continent ne commence ni avec l'intelligence artificielle ni avec les d&#233;bats actuels sur la comp&#233;titivit&#233;. Il s'inscrit dans une (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-reglementation-+" rel="tag"&gt;r&#233;glementation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Innovation-europeenne-+" rel="tag"&gt;innovation europ&#233;enne&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-incertitude-+" rel="tag"&gt;incertitude&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Decrochage-technologique-+" rel="tag"&gt;d&#233;crochage technologique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>&#201;ducation cr&#233;atrice ou destructrice : l'Europe a d&#233;mocratis&#233; l'&#233;cole. A-t-elle d&#233;mocratis&#233; les apprentissages ?</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Education-creatrice-ou-destructrice</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Education-creatrice-ou-destructrice</guid>
		<dc:date>2026-08-24T14:00:20Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Romain Diebolt , Southampton Business School &#8211; University of Southampton</dc:creator>


		<dc:subject>&#233;ducation</dc:subject>
		<dc:subject>apprentissage</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;L'Europe a accompli, au cours du dernier demi-si&#232;cle, une transformation &#233;ducative remarquable. La scolarisation s'est g&#233;n&#233;ralis&#233;e, la dur&#233;e des &#233;tudes s'est allong&#233;e, l'acc&#232;s &#224; l'enseignement sup&#233;rieur s'est consid&#233;rablement &#233;largi et le nombre de dipl&#244;mes d&#233;livr&#233;s n'a cess&#233; de progresser. Peu de transformations sociales ont &#233;t&#233; aussi profondes. L'&#233;cole, longtemps r&#233;serv&#233;e &#224; une fraction de la population, est devenue l'une des institutions les plus largement partag&#233;es de nos soci&#233;t&#233;s. Cette (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-education-+" rel="tag"&gt;&#233;ducation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Apprentissage-+" rel="tag"&gt;apprentissage&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Fontane, la finance et l'Europe : une &#233;conomie morale de la Gr&#252;nderzeit</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/Fontane-la-finance-et-l-Europe-une-economie-morale-de-la-Grunderzeit</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/Fontane-la-finance-et-l-Europe-une-economie-morale-de-la-Grunderzeit</guid>
		<dc:date>2026-08-20T11:31:28Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>&#233;conomie morale</dc:subject>
		<dc:subject>finance</dc:subject>
		<dc:subject>Gr&#252;nderzeit</dc:subject>
		<dc:subject>Minsky</dc:subject>
		<dc:subject>Fontane</dc:subject>
		<dc:subject>Galbraith</dc:subject>
		<dc:subject>sp&#233;culation</dc:subject>
		<dc:subject>Keynes</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Hier, quelque part entre un buisson de souvenirs acad&#233;miques et quelques livres referm&#233;s depuis longtemps, un titre m'est soudain revenu &#224; l'esprit, comme un petit caillou lumineux retrouv&#233; sous la poussi&#232;re : L'Adultera, de Theodor Fontane. &lt;br class='autobr' /&gt;
Je l'ai rouvert comme on soul&#232;ve une pierre que l'on croyait terne, pour d&#233;couvrir qu'elle capte encore la lumi&#232;re. Et presque imm&#233;diatement, je me suis dit que le d&#233;tour en valait la peine. Le roman avait conserv&#233; une force, presque une vibration (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-economie-morale-+" rel="tag"&gt;&#233;conomie morale&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Finance-+" rel="tag"&gt;finance&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Grunderzeit-+" rel="tag"&gt;Gr&#252;nderzeit&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Minsky-+" rel="tag"&gt;Minsky&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Fontane-+" rel="tag"&gt;Fontane&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Galbraith-+" rel="tag"&gt;Galbraith&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-speculation-+" rel="tag"&gt;sp&#233;culation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Keynes-+" rel="tag"&gt;Keynes&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>L'Europe face &#224; l'innovation : une question plus ancienne qu'il n'y para&#238;t</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/L-Europe-face-a-l-innovation-une-question-plus-ancienne-qu-il-n-y-parait</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/L-Europe-face-a-l-innovation-une-question-plus-ancienne-qu-il-n-y-parait</guid>
		<dc:date>2026-06-11T07:52:19Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>innovation europ&#233;enne</dc:subject>
		<dc:subject>destruction cr&#233;atrice</dc:subject>
		<dc:subject>croissance &#233;conomique</dc:subject>
		<dc:subject>infrastructures immat&#233;rielles</dc:subject>
		<dc:subject>&#233;ducation</dc:subject>
		<dc:subject>adaptation collective</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Je viens de lire avec beaucoup d'int&#233;r&#234;t l'&#233;change entre Philippe Aghion et Simon Johnson consacr&#233; au d&#233;fi de l'innovation europ&#233;enne. &lt;br class='autobr' /&gt;
L'entretien est stimulant. Il aborde des th&#232;mes devenus centraux dans les d&#233;bats contemporains : intelligence artificielle, concurrence mondiale, capital-risque, politique industrielle, r&#233;glementation, &#233;ducation ou encore destruction cr&#233;atrice. Le diagnostic g&#233;n&#233;ral est connu. L'Europe serait progressivement sortie de la fronti&#232;re technologique, tandis que (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Innovation-europeenne-+" rel="tag"&gt;innovation europ&#233;enne&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-destruction-creatrice-+" rel="tag"&gt;destruction cr&#233;atrice&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Croissance-economique-+" rel="tag"&gt;croissance &#233;conomique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-infrastructures-immaterielles-+" rel="tag"&gt;infrastructures immat&#233;rielles&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-education-+" rel="tag"&gt;&#233;ducation&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-adaptation-collective-+" rel="tag"&gt;adaptation collective&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>L'Europe, une &#339;uvre inachev&#233;e</title>
		<link>https://opee.unistra.fr/L-Europe-une-oeuvre-inachevee</link>
		<guid isPermaLink="true">https://opee.unistra.fr/L-Europe-une-oeuvre-inachevee</guid>
		<dc:date>2026-06-03T09:01:41Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Claude Diebolt, CNRS et Universit&#233; de Strasbourg (BETA)</dc:creator>


		<dc:subject>int&#233;gration &#233;conomique</dc:subject>
		<dc:subject>construction europ&#233;enne</dc:subject>
		<dc:subject>int&#233;gration politique</dc:subject>
		<dc:subject>L&#233;gitimit&#233; d&#233;mocratique</dc:subject>
		<dc:subject>Espace public</dc:subject>
		<dc:subject>&#201;tats-nations</dc:subject>
		<dc:subject>Philosophie politique</dc:subject>
		<dc:subject>Europe</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Au moment de la disparition de J&#252;rgen Habermas, dont l'&#339;uvre aura &#233;t&#233; profond&#233;ment habit&#233;e par la question europ&#233;enne, il n'est sans doute pas inutile de revenir &#224; certains textes du pass&#233;. Les interrogations qu'il n'a cess&#233; de formuler sur la l&#233;gitimit&#233; d&#233;mocratique, la solidit&#233; des institutions ou encore les conditions d'un v&#233;ritable espace public europ&#233;en r&#233;sonnent aujourd'hui avec une acuit&#233; particuli&#232;re, comme autant de rep&#232;res pour penser l'Europe. &lt;br class='autobr' /&gt;
D&#232;s le d&#233;but des ann&#233;es 1990, &#224; un (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/-Blog-" rel="directory"&gt;Blog&lt;/a&gt;

/ 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Integration-economique-+" rel="tag"&gt;int&#233;gration &#233;conomique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Construction-europeenne-+" rel="tag"&gt;construction europ&#233;enne&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Integration-politique-+" rel="tag"&gt;int&#233;gration politique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Legitimite-democratique-+" rel="tag"&gt;L&#233;gitimit&#233; d&#233;mocratique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Espace-public-+" rel="tag"&gt;Espace public&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Etats-nations-+" rel="tag"&gt;&#201;tats-nations&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Philosophie-politique-+" rel="tag"&gt;Philosophie politique&lt;/a&gt;, 
&lt;a href="https://opee.unistra.fr/+-Europe-2020-+" rel="tag"&gt;Europe&lt;/a&gt;

		</description>



		

	</item>

</channel>

</rss>
